APLALUGO

Unha vez establecida a poboación representativa mediante selección aleatoria, o que trataba este proxecto era estudiar diferentes patóxenos a  partires de 4 mostras de 1171 colmeas, acompañado da correspondente folla de toma de mostras e e enquisa epidemiolóxica. As asociacións galegas  colaboraron aportando mostras de abellas adultas, cría, mel e polo nos periodos de mostrexo da primavera e outono dos anos 2006 e 2007 (4  períodos). 

No transcurso da xornada entregáronse os resultados aos participantes no proxecto; ao non identificarse ningún representante de Galicia, solicitei  os resultados das mostraxes procedentes desta Comunidade para  remitírvolo,  pero denegáronmo argumentando que estes, por cortesía e por procedemento,  se lle entregaban aos participantes, polo que entendo que se porán en  contacto con vós para facérvolos chegar. 

Do alí exposto, obtéñense as seguintes conclusións, a nivel estatal:   1.  Nosema ceranae constitúe unha amenaza, considerase unha enfermidade   emerxente, en canto que se descubre por primeira vez e destaca pola súa   gravidade e capacidade de difusión.   2.  Varroa destructor segue tendo unha alta prevalencia, non se aplican   correctamente os tratamentos autorizados, e se recurre con moita   frecuencia a tratamentos non autorizados, provocando con elo unha   resistencia aos fármacos e á presenza de residuos nas produccións (mel e   pole).   3.  Acarapis woodi presentouse cunha prevalencia moi superior ao   esperado; non se considera enfermidade emerxente, pero si que debe ser   obxecto de vixilancia.   4.  Os patóxenos da cría (virus, loques, ascosphera) teñen unha baixa   prevalencia.   5.  Os residuos de pesticidas non son un problema xeneralizado. Está   demostrado que os pesticidas usados na industria agraria e forestal, a   maioría insecticidas, provocan mortalidade das abellas alí onde se   aplican e exercen a súa acción, pero isto non é extrapolable a un   fenómeno de colapso da colmea que xustifique o despoboamento a nivel   global.   6.  Reflexión sobre o síndrome de colapso da colmea/despoboamento. Ante a   falta de datos oficiais sobre o despoboamento, cabe en primeiro lugar   plantexarse o fenómeno (ver mais adiante o “proxecto coloss”)   7.     Non hai estudios sobre a repercusión que poden ter residuos de   tóxicos na cera reciclada. 

Unha das cuestións plantexadas nesta reunión foi o da realidade do   fenómeno do despoboamento e a súa documentación. Infórmase da existencia   dun grupo de expertos e colaboradores a nivel mundial, o grupo “coloss”   (www.coloss.org) que pretende monitorizar o fenómeno do despoboamento a nivel global. O maior problema que existe de cara a establecer pautas de   análise é a ausencia de datos fiables en canto á perda de colmeas. Cada   país fai un censo tendo en conta criterios distintos, e en todo o planeta   os censos oficiais de colmeas parecen aumentar en vez de diminuír, co cal   ao final o despoboamento basease en casos puntuais e  individuais,   carecendo de todo rigor e uniformidade en canto a resultados. Tampouco   hai datos de mortalidade de abellas no pasado, co cal a mortalidade   actual, sexa cal sexa, non se pode comparar para ver si é un fenómeno   novo e emerxente ou ben xa se deu no pasado. Esta enquisa trata de   averiguar, mediante un modelo uniforme en todo o mundo, a mortalidade das   colmeas. 

Unha vez presentadas as conclusións do proxecto desenvolvido nos anos   2006 e 2007, presentouse o novo proxecto para executar na primavera de   2010 e 2011 “Monitorización de enfermidades apícolas para a detección de   alertas e riscos sanitarios” (RTA 2008-C02-02), e solicítase colaboración   do mesmo xeito que para o proxecto anterior.   Neste punto, xa que non asistiu ningún representante das asociacións   galegas, comprometinme en facer de intermediario para facervos chegar   este proxecto por si fora do voso interese participar e que, en resumo,   consiste no seguinte: 

1º Establecer un sistema de vixilancia pasiva e activa

- Pasiva: mostras tomadas de xeito espontáneo polos apicultores e   remitidas ao laboratorio do Centro Agrario de Marchamalo, nas que se   presentará especial atención a patóxenos exóticos (aethinosis e   tropilapsose) e loque americana, poñendo a punto técnicas rápidas de   multidiagnóstico

- Activa: mostrexos sistemático

a) de axentes patóxenos en abellas, cría, e estructura da colmea

b) agrotóxicos e quimioterápicos en pole e cera: posta a   punto de métodos de diagnóstico, con especial atención a unha acción   experimental de residuos de fumagilina e a persistencia de degradación de   residuos en cera e pole 

2º Análise epidemiolóxica de datos:

·   Variación de prevalencias de enfermidades habituais  

·   Exóticos  

·   Contaminación de pole e cera  

·   Interacción de factores entre sí 

En canto á nosa participación na mostraxe activa, na práctica consistiría   en aportar mostras procedentes dos colmeares galegos, e efectuarase só en   primavera dos anos 2010 e 2011. A Galicia asignóuselle un tamaño de   mostra de 52 explotacións, 1 asentamento por explotación. 

En cada mostraxe (asentamento) deberán tomarse mostras de abellas   adultas, cría e restos do fondo da colmena de 6 colmenas, e unha mostra   de pole e mel de 1 desas colmeas. As mostras procesaranse de forma   conxunta. 

Para estes mostraxes subministrarase por parte do Centro Agrario de   Marchamalo todo o material necesario:  

·   6 caixas para recollida de adultas  

·   6 caixas para recollida de cría  

·   1 bote para recollida de restos de fondo de 6 colmenas  

·   1 bote para recollida de pole de reserva de 1 colmena  

·   1 bote para recollida de mel de 1 colmena  

·   un formulario de enquisa epidemiolóxica  

·   unha bolsa de plástico para embalaxe. 

Remítovos unha circular sobre o proxecto no que se informa de xeito máis   detallado do mesmo. 

Así mesmo, remito tamén a enquisa do grupo coloss; esta enquise é  universal, a mesma para todos os países, estructurada de tal xeito que   mediante as preguntas aquí feitas se deduza en todos os casos de forma   homoxénea a mortalidade real de colmeas nun período determinado de tempo.   A idea é que se reparta en todos aqueles actos (visitas a explotacións,   congresos, reunións, charlas,etc.) nos que estean presentes os   apicultores, cantas máis enquisas máis fiables serán os resultados. Unha   vez cubertas, débense remitir tamén a Marchamalo, quen centralizará a súa   xestión. 

O material para a mostraxe será recibido na Consellería do Medio Rural   nos vindeiros días, polo que preciso saber da vosa dispoñibilidade para   participar neste proxecto e facervolo chegar, así como, de ser o caso,   con cantas mostras poderiades comprometervos a colaborar. 

Esperando me respostedes o máis axiña posible, quedo á vosa disposición   para calquera aclaración ao respecto. 

Julio Cañás Lara Técnico de Unidade Veterinaria Servizo de Sanidade Animal - Subdirección Xeral de Gandería Dirección Xeral de Producción Agropecuaria Xunta de Galicia Edif. Admvo. San Caetano 15781 Santiago de Compostela - A Coruña Tlfno: 981544715 - Fax: 981545735

Por este motivo o veterinario da APLA empezará a toma de mostras cando o tempo o permita.